Poszukiwanie sposobów na zachowanie zdrowia i sprawności wraz z wiekiem to jeden z najważniejszych kierunków współczesnej nauki. Coraz większe zainteresowanie budzą naturalne związki obecne w żywności, w tym kwercetyna - flawonoid występujący m.in. w cebuli, jabłkach, jagodach oraz zielonych warzywach. Choć przez lata była znana głównie jako przeciwutleniacz, obecnie bada się jej potencjalny wpływ na procesy starzenia, w tym oddziaływanie na tzw. komórki starzejące się.
Walka ze starzejącymi się komórkami
Komórki starzejące się to komórki, które utraciły zdolność do podziału, ale nie zostały usunięte z organizmu. W młodym organizmie pełnią one istotne funkcje, wspierając gojenie ran oraz ograniczając rozwój niektórych nowotworów. Problem pojawia się jednak wraz z wiekiem, gdy zaczynają się kumulować. Wówczas wydzielają substancje prozapalne, które mogą uszkadzać sąsiednie komórki, nasilać przewlekły stan zapalny i przyczyniać się do rozwoju chorób związanych ze starzeniem. Z tego względu naukowcy poszukują metod ich selektywnego usuwania, a jednym z badanych związków w tym kontekście jest właśnie kwercetyna.
Prewencja chorób nowotworowych
Kwercetyna jest badana pod kątem potencjalnego działania przeciwnowotworowego. W warunkach laboratoryjnych oraz w badaniach na zwierzętach wykazano, że może wpływać na zahamowanie namnażania komórek nowotworowych, indukować apoptozę, czyli programowaną śmierć komórek, oraz oddziaływać na regulację cyklu komórkowego. Mimo tych obiecujących wyników nie ma obecnie wystarczających dowodów z badań klinicznych na ludziach, aby uznać ją za skuteczne narzędzie w profilaktyce lub leczeniu nowotworów.
Kwercetyna jako związek o działaniu senolitycznym
W badaniach laboratoryjnych oraz na modelach zwierzęcych kwercetyna wykazuje właściwości określane jako senolityczne, czyli zdolność do eliminowania komórek starzejących się. Szczególne zainteresowanie wzbudza jej połączenie z dazatynibem, który jest lekiem stosowanym w leczeniu niektórych nowotworów krwi. Taka kombinacja, określana jako D+Q, była przedmiotem badań, w których zaobserwowano zmniejszenie liczby komórek starzejących się. Wstępne wyniki badań z udziałem ludzi są obiecujące, jednak nadal wymagają potwierdzenia w większych i bardziej rygorystycznych badaniach klinicznych. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że dazatynib jest silnym lekiem stosowanym wyłącznie pod kontrolą lekarza i nie powinien być traktowany jako element profilaktyki czy samodzielnej terapii.
Wpływ na zdrowie skóry
Istotnym obszarem badań jest także wpływ kwercetyny na zdrowie skóry. Jako silny przeciwutleniacz może ona wspierać ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym, w tym uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV. Wykazuje również działanie przeciwzapalne, a badania na modelach zwierzęcych sugerują, że może wspomagać proces gojenia ran poprzez ograniczanie działania wolnych rodników w miejscach objętych stanem zapalnym. Podobnie jak w innych obszarach, także tutaj konieczne są dalsze badania z udziałem ludzi, aby potwierdzić te obserwacje.
Przyszłe możliwości
Podróż kwercetyny od dietetycznego flawonoidu do potencjalnego narzędzia terapeutycznego jest ekscytująca, ale wiele pozostaje do zbadania. Konieczne są szerzej zakrojone badania na ludziach w celu potwierdzenia bezpieczeństwa i skuteczności kwercetyny, zwłaszcza jej połączenia z dazatynibem. Na obecnym etapie można ją traktować jako element zdrowej diety, który może wspierać ogólny stan zdrowia.
Pamiętaj! Dazatynib jest silnym lekiem stosowanym przy leczeniu nowotworów, nie jest suplementem diety.
Żródła:
- Niklander SE, Lambert DW, Hunter KD. Senescent Cells in Cancer: Wanted or Unwanted Citizens. Cells. 2021 Nov 26;10(12):3315. doi: 10.3390/cells10123315. PMID: 34943822; PMCID: PMC8699088.
- Zhu Y, Tchkonia T, Pirtskhalava T, Gower AC, Ding H, Giorgadze N, Palmer AK, Ikeno Y, Hubbard GB, Lenburg M, O'Hara SP, LaRusso NF, Miller JD, Roos CM, Verzosa GC, LeBrasseur NK, Wren JD, Farr JN, Khosla S, Stout MB, McGowan SJ, Fuhrmann-Stroissnigg H, Gurkar AU, Zhao J, Colangelo D, Dorronsoro A, Ling YY, Barghouthy AS, Navarro DC, Sano T, Robbins PD, Niedernhofer LJ, Kirkland JL. The Achilles' heel of senescent cells: from transcriptome to senolytic drugs. Aging Cell. 2015 Aug;14(4):644-58. doi: 10.1111/acel.12344. Epub 2015 Apr 22. PMID: 25754370; PMCID: PMC4531078.
- Hickson LJ, Langhi Prata LGP, Bobart SA, Evans TK, Giorgadze N, Hashmi SK, Herrmann SM, Jensen MD, Jia Q, Jordan KL, Kellogg TA, Khosla S, Koerber DM, Lagnado AB, Lawson DK, LeBrasseur NK, Lerman LO, McDonald KM, McKenzie TJ, Passos JF, Pignolo RJ, Pirtskhalava T, Saadiq IM, Schaefer KK, Textor SC, Victorelli SG, Volkman TL, Xue A, Wentworth MA, Wissler Gerdes EO, Zhu Y, Tchkonia T, Kirkland JL. Senolytics decrease senescent cells in humans: Preliminary report from a clinical trial of Dasatinib plus Quercetin in individuals with diabetic kidney disease. EBioMedicine. 2019 Sep;47:446-456. doi: 10.1016/j.ebiom.2019.08.069. Epub 2019 Sep 18. Erratum in: EBioMedicine. 2020 Feb;52:102595. doi: 10.1016/j.ebiom.2019.12.004. PMID: 31542391; PMCID: PMC6796530.
- Ha AT, Rahmawati L, You L, Hossain MA, Kim JH, Cho JY. Anti-Inflammatory, Antioxidant, Moisturizing, and Antimelanogenesis Effects of Quercetin 3-O-β-D-Glucuronide in Human Keratinocytes and Melanoma Cells via Activation of NF-κB and AP-1 Pathways. Int J Mol Sci. 2021 Dec 31;23(1):433. doi: 10.3390/ijms23010433. PMID: 35008862; PMCID: PMC8745180.
- Jana N, Břetislav G, Pavel S, Pavla U. Potential of the Flavonoid Quercetin to Prevent and Treat Cancer - Current Status of Research. Klin Onkol. 2018 Spring;31(3):184-190. English. doi: 10.14735/amko2018184. PMID: 30441971.
- Reyes-Farias M, Carrasco-Pozo C. The Anti-Cancer Effect of Quercetin: Molecular Implications in Cancer Metabolism. Int J Mol Sci. 2019 Jun 28;20(13):3177. doi: 10.3390/ijms20133177. PMID: 31261749; PMCID: PMC6651418.
O Autorze:
